Το Αλληλέγγυο Σχολείο Ταύρου ως ενταξιακός, συμπεριληπτικός χώρος και για παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

της Βαγγελιώς Μπλατσούκα, δασκάλα ειδικής αγωγής, Αλληλέγγυο Σχολείο Ταύρου

Το γενικό σχολείο οφείλει να αποτελεί, σύμφωνα με τις σχετικές δεσμεύσεις της Ελλάδας που αφορούν σε βασικά ζητήματα των μαθητών/τριών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ) ή/και αναπηρία (UNESCO, 1994), το βασικό πλαίσιο, σε θεσμικό και νομοθετικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο αξιών και στάσεων, που προωθεί την ένταξη/συμπερίληψη των παιδιών αυτών στο γενικό σχολείο διασφαλίζοντας την πρόσβασή τους σε ισότιμη ποιοτική εκπαίδευση (Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή, 2009).  

Ο βασικός θεσμός που υποστηρίζει την ένταξη στο γενικό δημόσιο σχολείο είναι τα τμήματα ένταξης και η παράλληλη στήριξη (νόμος 3699/2008). Είναι πέρα από τα όρια αυτού του άρθρου η ανάλυση της λειτουργίας και της θέσης των θεσμών αυτών  μέσα στο γενικό σχολείο (νόμος 2817/2000). Γεγονός όμως είναι ότι, παρά τα πολλά χρόνια λειτουργίας τμημάτων ένταξης στα γενικά σχολεία, μεγάλος αριθμός παιδιών εξακολουθεί να υφίσταται μορφές αποκλεισμού, κοινωνικού και μορφωτικού. Φαίνεται ότι  η  ένταξη ακόμα και σήμερα εφαρμόζεται με πολλές δυσκολίες και  ελλείμματα στο γενικό σχολείο, κάποιες φορές μάλιστα ενισχύει αντί να μειώνει τον αποκλεισμό.

Μια από τις αρχές των Αλληλέγγυων Σχολείων είναι  να συγκροτούν τις δράσεις τους με βάση την τοπικότητα, τις ανάγκες και τα συγκεκριμένα κοινωνικά, οικονομικά και εκπαιδευτικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, δήμου ή γειτονιάς στην οποία απευθύνονται. Το πρόγραμμα μας κατευθύνεται από αυτές τις αρχές και η εφαρμογή του εξαρτάται από τις ανάγκες των παιδιών που απευθύνονται σε μας  και από τις υποκειμενικές δυνατότητες των εθελοντών μας.

Εκτός λοιπόν από το γενικό υποστηριχτικό μας πρόγραμμα παρουσιάστηκε  στους διδάσκοντες στο Αλληλέγγυο  Σχολείο Ταύρου η ανάγκη υποστήριξης μαθητών/τριών με ΕΕΑ οι οποίοι, παρά το ότι συμμετέχουν στους κρατικούς υποστηρικτικούς θεσμούς, έρχονται σε μας με μεγάλες μαθησιακές, συναισθηματικές, κοινωνικές και ψυχολογικές δυσκολίες. Οι γονείς των παιδιών αυτών δεν έχουν τις οικονομικές και μορφωτικές δυνατότητες να τα βοηθήσουν περισσότερο σε ιδιωτικά πλαίσια.  Όταν μάλιστα πρόκειται και για παιδιά μεταναστών και προσφύγων, όπου τα ελληνικά δεν είναι η μητρική γλώσσα, οι δυσκολίες μεγαλώνουν.  

Η υποστήριξη παιδιών με ΕΕΑ από τους εκπαιδευτικούς του Αλληλέγγυου  Σχολείου Ταύρου προϋποθέτει γνώσεις Ειδικής Αγωγής. Στο Αλληλέγγυο  Σχολείο Ταύρου  έχουμε την τύχη να έχουμε ειδικούς εκπαιδευτικούς, αλλά και σχολική ψυχολόγο κι έτσι φροντίζουμε σωστά τα παιδιά αυτά αλλά και τους γονείς τους με κατάλληλη συμβουλευτική. Αυτό που κυρίως αναπτύσσουμε όμως είναι  το όραμα μας για ένα άλλο, πιο συμπεριληπτικό, πιο συνεργατικό και πιο βιωματικό σχολείο. Οι εκπαιδευτικοί συνεργαζόμαστε, μοιραζόμαστε τις  «ειδικές» γνώσεις μας, τις μαθαίνουμε ό ένας στην άλλη. Μαθαίνουμε παρακολουθώντας και μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας. Μια φορά το μήνα συζητάμε στο «Σεμινάριο του Μήνα» τις εμπειρίες και τις δυσκολίες μας με την ψυχολόγο της ομάδας μας. Δοκιμάζουμε και αναπτύσσουμε καλές ενταξιακές πρακτικές (Ζώνιου-Σιδέρη, Α. 2004)

Οι μαθητές/τριες μας σε μικρές ομάδες ή και ατομικά, όταν χρειάζεται, χτίζουν τις γνώσεις αλλά κυρίως την αυτοπεποίθηση τους, μια άλλη εικόνα «εαυτού» που στη μικρή συνεργατική ομάδα μας μπορεί να υπάρξει χωρίς ανταγωνισμό και με τη συνεργασία παιδιών με διαφορετικές ικανότητες, συχνά από διαφορετικές χώρες, γλώσσες και κουλτούρες. Σεβόμαστε το ρυθμό και τον τρόπο με τον οποίο καθένας/καθεμιά μαθαίνει. Βγαίνουμε στην αυλή, παίζουμε, μοιραζόμαστε και συζητάμε. Σεβόμαστε και καθαρίζουμε το χώρο που μας φιλοξενεί (που είναι ο Σύλλογος Ποντίων Ταύρου). Σε μεγαλύτερες ηλικίες διαχειριζόμαστε το στρες των παιδιών μπροστά στις εξετάσεις και την πίεση που μπορεί να δέχονται από το σχολείο ή το σπίτι. Δεν έχουμε έτοιμες λύσεις, αλλά δοκιμάζουμε και βασιζόμαστε στη βιωμένη εμπειρία μας μέσα στο θεωρητικό πλαίσιο της κοινωνικής κατασκευής της αναπηρίας (Ζώνιου-Σιδέρη, Ντεροπούλου-Ντέρου, & Βλάχου-Μπαλαφούτη,  2012). 

Είμαστε σε συνεργασία με το δημόσιο σχολείο του κάθε παιδιού και τους δασκάλους του τμήματος ένταξης, όπου υπάρχουν.  Ακολουθώντας τις αρχές των Αλληλέγγυων  Σχολείων, λειτουργούμε υποστηρικτικά προς το γενικό σχολείο με σκοπό την υποστήριξη των πιο αδύναμων κι αδικούμενων παιδιών.

Τον τελευταίο χρόνο με τη συνθήκη της πανδημίας τα μαθήματά έγιναν διαδικτυακά. Παρ’ ότι δεν είναι το καλύτερο πλαίσιο υποστήριξης παιδιών με ΕΕΑ, ήταν ο μόνος τρόπος να συνεχίσουμε να τα υποστηρίζουμε με ασφάλεια. Χάσαμε πολλά – από την επαφή με το χώρο, την αυλή και τον υπέροχο κήπο μας μέχρι τις γιορτές και τη δουλειά στην ομάδα – (η διαδικτυακή ομάδα έχει άλλα χαρακτηριστικά), κρατηθήκαμε όμως και τώρα ονειρευόμαστε πότε θα ξαναβρεθούμε για να ξαναβρούμε τη  γνώση μέσα από την αγάπη, την ελευθερία και την ομαδική δουλειά που έχουμε χτίσει στο Αλληλέγγυο  Σχολείο Ταύρου.